Proces

Hoe maken we Maassluis samen aardgasvrij.

Wat is de Transitievisie Warmte?

Elke gemeente in Nederland moet van het Rijk een Transitievisie Warmte opstellen. In deze visie staat wanneer welke wijk aardgasvrij wordt en hoe de gebouwen dan verwarmd zullen worden. Voor de wijken die na 2030 aardgasvrij worden kan de warmtebron nog veranderen. Bijvoorbeeld door nieuwe technologische ontwikkelingen. Daarom vernieuwen we de Transitievisie Warmte elke vijf jaar. In de Transitievisie Warmte staat niet hoe we dat precies gaan doen. Dat volgt daarna.

Hoe wordt bepaald welke wijken eerst aardgasvrij worden?

Voor het gemak spreken we over wijken, maar in de praktijk kan het zijn dat de indeling groter of kleiner is dan een wijk. Om te bepalen welke wijk het eerste aan de beurt is, kijken we naar veel verschillende gegevens. We kijken onder andere naar:

  • wanneer moet het riool en het gasnet vervangen worden,
  • wat de onderhoudsplanning is van woningcorporatie Maasdelta (die ongeveer een derde van de woningen in Maassluis bezit) en
  • hoe makkelijk of hoe moeilijk het is om een bepaalde wijk aardgasvrij te maken.

Hoe wordt bepaald welke andere warmtebron beschikbaar komt per wijk?

Voor het gemak spreken we over wijken, maar in de praktijk kan het zijn dat de indeling groter of kleiner is dan een wijk. Welke warmtebron per wijk beschikbaar komt, hangt af van een aantal zaken, zoals:

  • Kosten: welke warmtebron is het best betaalbaar?
  • Gebouwkenmerken, zoals het bouwjaar, energielabel en isolatie.
  • Duurzaamheid: welk beschikbare warmtebron is het meest duurzaam?

Wat is het verschil tussen de energietransitie en de warmtetransitie?

De gevolgen van klimaatverandering zijn al te merken. Dit merken we aan de extreme weersomstandigheden en de weerrecords die ieder jaar gebroken worden. Om ervoor te zorgen dat onze aarde niet verder opwarmt en om deze leefbaar te houden, stappen we over naar andere energiebronnen die minder schadelijk zijn voor het milieu. Dus van aardgas en aardolie, naar zonnepanelen en windmolens. Dit noemen we de energietransitie. 
De warmtetransitie is onderdeel van de energietransitie. De warmtetransitie gaat over hoe we onze gebouwen op een duurzame manier gaan verwarmen, met een andere warmtebron dan aardgas. De Transitievisie Warmte die onze gemeente opstelt, gaat alleen over de verwarming van onze gebouwen. Niet over hoe we de elektriciteit gaan opwekken die hier eventueel voor nodig is.

Waarom gaan wij van het aardgas af terwijl ze in andere landen juist overschakelen naar aardgas?

In sommige landen, zoals Duitsland, wordt nu nog veel steenkool en bruinkool gebruikt om gebouwen te verwarmen. Deze zijn veel vervuilender dan het relatief schone aardgas. Maar aardgas stoot nog steeds veel CO2 uit en draagt daarmee bij aan de opwarming van de aarde. 
Daarnaast heeft de aardgaswinning voor veel problemen gezorgd in Groningen, waardoor de Nederlandse overheid heeft besloten de aardgaswinning daar te stoppen. Er is mogelijk wel aardgas beschikbaar uit andere landen, maar daar spelen (inter)nationale politieke belangen een rol. Zo wil Nederland bijvoorbeeld niet afhankelijk zijn van Russisch aardgas. Daarnaast is het meeste aardgas uit andere landen van een ander type dan het aardgas uit Groningen. Het moet het eerst behandeld worden om geschikt te maken voor Nederlandse huizen.

Waarom beginnen we nu al?

Gebouwen aardgasvrij maken is een ingewikkeld proces waarbij veel verschillende partijen betrokken zijn, waaronder onze inwoners. Het is belangrijk dat we dit proces met veel aandacht per wijk doorlopen, zodat iedereen zich goed kan voorbereiden. Dit kost veel tijd. Als we wachten tot er nieuwe technieken op de markt zijn, blijft er weinig ruimte over om het proces zorgvuldig te doorlopen en de klimaatdoelen te behalen.

Hoe is de samenwerking met andere gemeenten? 

De Transitievisie Warmte is voor elke gemeente anders. Elke gemeente heeft te maken met andere lokale factoren. Daarbij kijken we naar de ervaringen van andere gemeenten om van te leren en niet zelf het wiel opnieuw uit te hoeven vinden.
Samen met de andere gemeenten in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werken we aan een Regionale Energie Strategie (RES). Daarbij wordt ook gekeken naar de warmtetransitie. Hiervoor zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd. Uit deze onderzoeken blijkt bijvoorbeeld dat er in onze regio weinig ruimte is om extra elektriciteit op te wekken door zonnepanelen en windmolens te plaatsen. Gelukkig er wel veel restwarmte van de industrie beschikbaar en veel potentie voor aardwarmte. Deze informatie gebruiken we bij het opstellen van onze Transitievisie Warmte.

Wat gebeurt er na het opstellen van de Transitievisie Warmte?

Nadat het college en de gemeenteraad een besluit hebben genomen over de Transitievisie Warmte gaan we aan de slag met de uitvoeringsplannen per wijk. Voor het gemak spreken we over wijken, maar in de praktijk kan het zijn dat het gebied groter of kleiner is dan een wijk. We stellen samen met inwoners, bedrijven, organisaties en partners in zo’n gebied een plan op hoe de wijk aardgasvrij zal worden. Hoe we dat precies gaan doen, bepalen we nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen over de Transitievisie Warmte.

Ik moet mijn cv-ketel vervangen. Wat kan ik het beste doen?

Als het kan, is het verstandig om te wachten totdat er een besluit is genomen over de Transitievisie Warmte. Dan weet u wanneer uw wijk aan de beurt is om aardgasvrij te worden. Wanneer uw wijk over 15 jaar of meer aan de beurt is, kunt u prima een nieuwe cv-ketel aanschaffen. Of beter nog kunt u kiezen voor een hr-ketel, deze gebruikt minder gas. De hr-ketel is duurder in aanschaf, maar door de lagere stookkosten verdient de ketel zich terug. Dit is uiteraard wel afhankelijk van uw verbruik. De levensduur van een cv-ketel of hr-ketel is ongeveer 15 jaar. Als uw wijk al eerder aan de beurt is, kunt u overwegen om een cv-ketel of hr-ketel te huren.

Heb ik straks nog wat te kiezen?

De gemeente gaat de duurzame warmtebron met de laagste kosten voor de maatschappij in uw wijk beschikbaar maken. Wilt u liever uw woning op een andere manier verwarmen? Dat kan, maar dat moet u dan zelf regelen. Hou  er dan wel rekening mee dat aardgas uiteindelijk niet meer beschikbaar is. Dus kies voor een aardgasvrije manier van verwarmen.

Techniek

Welke alternatieven zijn er voor aardgas, en hoe bruikbaar zijn deze alternatieven.

Welke duurzame warmtebronnen zijn er in plaats van aardgas?

Op dit moment zijn er drie belangrijke andere duurzame warmtebronnen, namelijk (1) duurzaam gas, (2) een warmtenet en (3) elektrisch verwarmen.

  1. Waterstof en groen gas
    Onder duurzaam gas vallen waterstof en groen gas. Deze vormen van duurzaam gas kunnen gebruik maken van het gasnet dat er nu ligt. Om verschillende redenen (zie de vraag hieronder 'Zijn deze duurzame warmtebronnen wel betrouwbaar en veilig?') ligt het niet voor de hand om de warmtetransitie met deze technieken te beginnen. Maar we sluiten deze warmtebronnen niet uit voor een rol in de toekomst.
  2. Warmtenet
    Voor het warmtenet (ook wel bekend als stadsverwarming) zal een nieuwe infrastructuur aangelegd moeten worden. Hiervoor moeten namelijk ondergrondse leidingen komen die warm water van een warmtebron naar de gebouwen transporteert. Op dit moment zijn er al meerdere warmtenetten in de regio Rotterdam-Den Haag, waar Maassluis mogelijk in de toekomst ook gebruik van kan maken. Kansrijke warmtebronnen voor Maassluis zijn restwarmte van de industrie uit de haven van Rotterdam en geothermie (aardwarmte).
  3. Elektrische warmte
    Voor elektrische warmte is de warmtepomp het meest geschikt. Hiervoor kunnen we gebruik maken van het bestaande elektriciteitsnet. Ook dit is een duurzame warmte-oplossing (mits opgewekt door een duurzame bron zoals zonnepanelen en windmolens) die belangrijk is voor Maassluis.

Zijn deze duurzame warmtebronnen wel betrouwbaar en veilig?

  1. Waterstof en groen gas
    De technieken om waterstof te gebruiken voor de verwarming van onze gebouwen zijn nog volop in ontwikkeling. Er zijn experimenten, maar er is nog niet veel ervaring mee. Dit brengt onzekerheden met zich mee voor onder andere de betrouwbaarheid en veiligheid.
    Groen gas wordt al op een kleine schaal toegepast en functioneert eigenlijk hetzelfde als aardgas.
  2. Warmtenet
    Warmtenetten worden altijd voorzien van meerdere bronnen waar de warmte wordt opgewekt. Er zijn dus altijd extra warmtebronnen beschikbaar waarop we terug kunnen vallen als er iets misgaat met één van de andere bronnen. Voor warmtenetten is er strenge wet- en regelgeving. Deze zorgt ervoor dat we de zekerheid hebben dat er altijd warmte geleverd wordt bij de gebouwen die aangesloten zijn.
  3. Elektrische warmte
    Warmtepompen worden al een lange tijd én steeds vaker gebruikt om bestaande en nieuwe gebouwen te verwarmen. Ze zijn betrouwbaar en veilig, als ze natuurlijk wel op de juiste manier geïnstalleerd worden.

 Is waterstof geschikt als warmtebron in plaats van aardgas?

We verwachten dat waterstof de komende jaren nog geen rol zal spelen voor de verwarming van gebouwen in Maasluis. De techniek staat nog in de kinderschoenen. Het is op dit moment erg duur. Ook is er een tekort aan waterstof. Dit komt doordat de industrie waterstof hard nodig heeft als grondstof. Om waterstof op een duurzame manier te maken is veel groene energie van windmolens en zonnepanelen nodig. Dit is ook nog niet in grote hoeveelheden beschikbaar. Toch sluiten we zeker niet uit dat waterstof in de toekomst gebruikt kan worden voor de verwarming van onze gebouwen.

Kan het gasnet hergebruikt worden? En wat gebeurt er met de leidingen die er nu liggen?

Voor het gebruik van waterstof en groen gas kan het bestaande gasnet gebruikt worden. Hiervoor moeten we wel een aantal (relatief kleine) aanpassingen doen aan het gasnet. Zijn gasleidingen niet meer nodig, omdat we overgestapt zijn op andere warmtebronnen? Dan worden deze verwijderd. Gasnetten moeten sowieso vervangen worden na ongeveer 60 à 70 jaar, omdat ze dan versleten zijn. Het kan dus zijn dat het gasnet ook vervangen moet worden als er voor groen gas of waterstof gekozen wordt.

Is het elektriciteitsnet wel geschikt als we overstappen op elektrisch verwarmen? 

Dat hangt af van meerdere zaken. We wekken steeds meer energie op met zonnepanelen. En ook neemt elektrisch vervoer toe. Dit zorgt ervoor dat we het elektriciteitsnet op veel plekken in Nederland moeten verzwaren. Dit geldt waarschijnlijk ook voor Maassluis. Als we in Maassluis overstappen op elektrische verwarmen, neemt de kans nog eens extra toe dat we het elektriciteitsnet hierop moeten voorbereiden. Dit nemen we mee in de kostenafwegingen.

Hoe zit het met kernenergie?

Het wel of niet toepassen van kernenergie is een vraagstuk op (inter)nationaal niveau. Gemeente Maassluis heeft hierop weinig invloed.

Wat zijn de kosten van een warmtepomp? En hoe zit het met de geluidsoverlast?

  • Kosten
    De prijs van een warmtepomp loopt erg uiteen. Deze vraag is hetzelfde als 'wat kost een auto?'. De kosten zijn sterk afhankelijk van de warmtebron van de warmtepomp. Een warmtepomp kan bijvoorbeeld warmte uit de lucht of bodem halen. Ook het vermogen van de pomp, het model en de leverancier zijn bepalend voor de kosten. Grofweg variëren de investeringskosten op dit moment (2021) tussen de circa 4.000 en 25.000 euro per woning. Hiervoor krijgt u een duurzamer verwarmingssysteem en een lagere energierekening. Het is wel belangrijk dat u uw woning eerst goed isoleert en ventileert.
  • Geluid
    Waar u de warmtepomp plaatst en het geluid hiervan voor u en uw omgeving is een aandachtspunt. Maar ook niet meer dan dat. De technologische ontwikkeling van de verschillende soorten warmtepompen gaat erg snel. Ze worden steeds goedkoper, kleiner, stiller en efficiënter in elektriciteitsverbruik.
    Op dit moment (2021) worden al honderdduizenden woningen en andere gebouwen in Nederland verwarmd met behulp van warmtepompen.

Hoe gaan we om met nieuwe technieken zoals riothermie (warmte uit het riool) en aquathermie (warmte uit water)?

Hiervoor zijn er grofweg twee opties. De eerste is dat dit wordt ingezet als warmtebron voor een lokaal, klein warmtenet voor de verwarming van een paar honderd woningen. Maar het is een kostbare techniek. Een andere, meer waarschijnlijke optie, is het volgende. Maassluis stapt heel waarschijnlijk voor een groot gedeelte over op een groot, gezamenlijk warmtenet. Er zijn op dit moment al meerdere warmtenetten in de regio Rotterdam-Den Haag. Hier kan Maassluis mogelijk gebruik van maken. De warmtebronnen voor dit warmtenet zijn op dit moment restwarmte vanuit de industrie uit de haven van Rotterdam en geothermie (aardwarmte). Als aanvulling op deze bronnen kan mogelijk in de toekomst ook riothermie en aquathermie toegevoegd worden.

Is restwarmte van de industrie wel duurzaam? En ook voldoende beschikbaar in de toekomst?

Restwarmte van de industrie is op dit moment volgens studies ongeveer twee keer zo duurzaam wat betreft CO2-uitstoot als verwarmen met aardgas. De restwarmte is nog niet CO2-neutraal. Hier wordt hard aan gewerkt. Zo zijn de warmtenetbedrijven op zoek naar steeds duurzamere bronnen om aan te sluiten op het warmtenet. Voorbeelden zijn geothermie, aquathermie en zonnecollectoren. Daarnaast is de Warmtewet 2.0 in ontwikkeling. Deze wet stelt eisen aan de huidige en toekomstige duurzaamheid van de warmte. Volgens planning treedt de Warmtewet 2.0 op 1 januari 2022 in werking.
Onderzoeken laten zien dat de komende tientallen jaren voldoende restwarmte beschikbaar is in de hele regio Rotterdam-Den Haag. Daarnaast verwachten we dat er steeds meer andere duurzame warmtebronnen aangesloten worden op het warmtenet.

Is er een warmtenet mogelijk met meerdere leveranciers?

Er zijn meerdere warmtebronnen die warmte leveren aan het warmtenet. We weten nog niet of u straks zelf kan kiezen van welke warmtebron u warmte inkoopt. Dit wordt uitgewerkt in de nieuwe Warmtewet 2.0. Het is bijvoorbeeld afhankelijk wie de eigenaar wordt van het aangelegde warmtenet. Dit is nog onderdeel van een landelijke discussie. Volgens planning treedt de Warmtewet 2.0 op 1 januari 2022 in werking.

Kosten

Wat kost de overgang naar een aardgasvrij Maassluis.

Hoeveel gaat het kosten?

Dat is moeilijk te zeggen. Elke woning of  bedrijfspand is weer anders. Het hangt bijvoorbeeld af van hoe goed uw woning al geïsoleerd is en welke optie u kiest om uw woning te verwarmen. De gemeente ondersteunt de omschakeling naar de warmtebron die het best betaalbaar is in uw wijk. Betaalbaarheid staat bij ons voorop. Naast de kosten letten we ook op of de warmtebron technisch betrouwbaar en duurzaam is. U kunt zelf ook een keuze voor een andere warmtebron maken. Bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen zal een duidelijker beeld ontstaan over de kosten.

Wie gaat dat betalen?

Woningcorporaties proberen hun woningen zoveel mogelijk woonlastenneutraal te verbouwen. Woonlastenneutraal betekent dat huurders na de verbouwing evenveel betalen aan huur en energie samen als vóór de verbouwing.
Woningeigenaren zullen zelf een deel moeten betalen. Op dit moment zijn er al verschillende subsidies beschikbaar (zie het antwoord bij de vraag hieronder) nummer als volgorde verandert) en mogelijk volgen er nog andere manieren om woningeigenaren te ondersteunen. Maar naast dat er kosten zijn om uw woning aardgasvrij te maken, kunnen er ook voordelen zijn. Zo draagt isolatie bij aan een lagere energierekening en een comfortabelere woning. U hoeft ook niet alles tegelijk te doen. Met kleine stapjes komt u er ook en kunt u uw uitgaven over een langere periode uitsmeren.

Waar kan ik informatie vinden over subsidies?

Voor woningeigenaren en bedrijven is de belangrijkste subsidie de investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Deze subsidie is onder andere beschikbaar voor aansluiting op een warmtenet, een warmtepomp, een zonneboiler en voor woningeigenaren ook voor isolatiemaatregelen. Meer informatie vindt u op rvo.nl.
VvE's kunnen gebruik maken van de subsidie energiebesparing eigen huis (SEEH). Deze subsidie kunt u aanvragen voor energieadvies, procesbegeleiding en isolatiemaatregelen. Meer informatie vindt u op rvo.nl.

Kunnen oudere woningen ook betaalbaar geschikt gemaakt worden voor een andere warmtebron dan aardgas?

Voor oudere woningen is het lastiger om over te stappen op een andere warmtebron dan voor nieuwbouwwoningen. Maar ook oudere woningen kunnen aardgasvrij worden. Bij het opstellen van de Transitievisie Warmte houden we rekening met de bouwjaren van gebouwen en kijken we welke warmtebron het beste hierbij past.

Overig

Meer informatie over de weg naar een aardgasvrije stad.

Mijn bedrijf gebruikt aardgas voor ons bedrijfsproces. Kunnen wij hiervoor aardgas blijven gebruiken?

Nee, ook daarvoor zal een alternatief gevonden moeten worden. Wat hiervoor het beste alternatief is, zal per bedrijf bekeken moeten worden.

Hoe zit het met nieuwbouw?

Voor alle gebouwen die na 1 juli 2018 een bouwvergunning hebben aangevraagd geldt dat deze aardgasvrij gebouwd moeten worden. In zeldzame gevallen kan een uitzondering gemaakt worden, omdat het bijvoorbeeld om de verbouwing van een oud pand gaat. Er bestaat de mogelijkheid dat u in een nieuwbouwwoning woont, maar wel een gasaansluiting heeft. In dat geval is de bouwvergunning vóór 1 juli 2018 aangevraagd. Op dat moment was het in veel gevallen nog verplicht om woningen op het aardgas aan te sluiten.

Hoe kan ik mijn woning voorbereiden op de overstap naar een andere warmtebron dan aardgas?

U kunt alvast stappen zetten naar een aardgasvrije toekomst van uw woning. Het belangrijkste is het verminderen van uw energieverbruik, bijvoorbeeld door te isoleren. Dat is goed voor het milieu, maar ook voor uw portemonnee. Maar ook andere kleine stapjes kunnen helpen. Frank Prins van het regionale energieloket de WoonWijzerWinkel hield tijdens de bijeenkomst op 18 februari 2021 een presentatie over de mogelijkheden. Zijn presentatie (video en pdf 1,8 MB) kunt u hier bekijken. U kunt ook altijd bij de WoonWijzerWinkel terecht voor persoonlijk advies. Kijk voor meer informatie op de website van de WoonWijzerWinkel.

Bent u van plan om onderhoud te plegen aan uw woning? Kijk dan ook eens of u dit kunt combineren met duurzame maatregelen. Wilt u een nieuwe keuken? Stap dan meteen over op elektrisch koken. Of wilt u uw vloer vervangen? Misschien kunt u dit combineren met de aanleg van vloerverwarming. Zo zorgt u ervoor dat uw woning stap voor stap duurzamer en comfortabeler wordt. U hoeft dan niet alles tegelijkertijd te doen.

Wat vindt de gemeente van het gebruik van biomassakachels om te verwarmen?

Er is veel verschil tussen biomassa-oplossingen. Een biomassaketel op lokaal snoeiafval is heel iets anders dan een pelletkachel waarbij de brandstof van ver(der) weg komt. In veel gevallen is het verbranden van biomassa niet duurzaam. Daarnaast is het ook niet goed voor het milieu en de gezondheid vanwege de fijnstof die deze kachels uitstoten. De gemeente ziet dan ook weinig in het toepassen van biomassakachels om woningen te verwarmen. Zeker omdat er in de meeste gevallen genoeg andere warmteoplossingen (presentatie Merosch, video en pdf 3,1 MB) zijn. Het kan zijn dat we een uitzondering maken voor plekken waar echt geen (betaalbare) andere warmtebronnen beschikbaar zijn. Denk aan een slecht te isoleren oudere woning in het buitengebied.

Welke aanpassingen zijn in en/of aan mijn woning nodig om aardgasvrij te worden?

Dat is afhankelijk van de staat van uw woning en de gekozen andere duurzame warmtebron. Menno Schokker van Merosch liet in zijn presentatie tijdens de informatiebijeenkomst (video en pdf 3,1 MB) op 18 februari 2021 zien welke aanpassingen nodig zijn voor verschillende oplossingen voor duurzame warmte. In ieder geval is het noodzakelijk om over te stappen op elektrisch koken wanneer geen gas meer wordt geleverd. Daarnaast is het verminderen van uw energieverbruik, bijvoorbeeld door te isoleren, altijd een goed idee.

Welke mogelijkheden zijn er voor huurders?

De eigenaar is verantwoordelijk voor het aardgasvrij maken van de woning. De Transitievisie Warmte stelt de gemeente samen met partners waaronder woningcorporatie Maasdelta op. In de volgorde wanneer wijken aardgasvrij worden, houden we rekening met de planning van Maasdelta. Wanneer we in een wijk aan de slag gaan, betrekken we ook mogelijke andere verhuurders.

Als huurder kunt u zelf ook maatregelen nemen om uw energieverbruik te verminderen. Denk bijvoorbeeld aan radiatorfolie achter de verwarming, tochtstrips, ledlampen of een waterbesparende douchekop. Voor tips kunt u contact opnemen met de WoonWijzerWinkel.

Welke mogelijkheden zijn er voor VvE's?

Als VvE is het verstandig om (noodzakelijk) onderhoud te combineren met duurzaamheidsmaatregelen. Moeten de kozijnen vervangen worden? Denk dan meteen aan glas met een hoge mate van isolatie (bijvoorbeeld HR++ glas). Tijdens de bijeenkomst van 18 februari gaf Frank Prins van het regionale energieloket de WoonWijzerWinkel een presentatie (video en pdf 1,8 MB) over wat u nu al kan doen. Daarbij maakt het niet uit van welke duurzame warmtebron uw VVE in de toekomst gebruikt maakt. U kunt ook bij de WoonWijzerWinkel terecht voor een persoonlijk advies.

Staat uw vraag er niet bij? Dan kunt u uw vraag e-mailen naar aardgasvrij@maassluis.nl.