Geschiedenis

Maassluis, historische stad aan de Waterweg

Maassluis is de kleinste van de vier steden aan de Nieuwe Waterweg. De kleinste, maar ook de eerste en de laatste; dat hangt er maar vanaf van welke kant je begint. In ieder geval heeft die waterweg onze stad haar naam en faam bezorgd, ook al toen deze vaarweg nog gewoon 'Maas' heette.

Vloed

Tot aan het begin van de 14e eeuw werd bij elke vloed het land tot aan het dorp Maasland overstroomd. De Maasmonding was heel wijd en het lage land ter hoogte van Maassluis werd doorsneden door zogenoemde vloedgeulen die vooral loodrecht op de Maasmonden stonden.

Sluizen

Zo rond 1340 moeten mensen van onbekende herkomst in deze contreien zijn neergestreken om mee te helpen aan de bouw van een zeewering tussen de Noordzeekust en Rotterdam. Op een kaart uit 1346, getekend op een geprepareerde koeienhuid, komt de zeewering al voor. Met deze 'Maasdijk' werd het land beschermd tegen de zee. Om ook het overtollige water uit de polders naar de Maas te lozen, werden in de Maasdijk aanvankelijk dertien sluizen aangelegd.

Maeslantsluys

Aan het einde van de 14e eeuw bevinden zich in Maassluis de Monstersche Sluis, de Wateringersluis en de drie Booner-sluizen. Deze 'luchten', zoals men ze toen noemde, waren oorspronkelijk niet meer dan gaten in de dijk, die bij hoogwater met een schuif werden afgesloten.
De geschiedenis van de Monstersche Sluis gaat terug tot 1343. Deze sluis ligt aan de bakermat van Maassluis. Want …'dat er weleer bij de Monstersche sluis niet meer dan twee eerste Hutjes van leem en riet stonden, die door Luiden bewoond werden, welken het opzicht over deeze sluis aanbevolen was'. De nederzetting Maeslantsluys was geboren!

Veerverbinding

Blijkbaar groeide zij snel, want in 1365 was er al een veerverbinding met Brielle en in 1489 was de bevolking al zó in aantal en welstand toegenomen dat Jonker Frans van Brederode het de moeite waard vond om hier met 300 man van zijn troepen aan land te komen om er aan het plunderen te slaan. Het zou bij deze eerste 'oorlog' niet blijven, want hoe sterker Maeslantsluys uitbreidde, hoe belangrijker haar strategische betekenis als knooppunt tussen het hart van Holland en het Zeeuwse eilandenrijk werd.

Geuzen

Marnix van St. Aldegonde dacht de plaats voor verder oorlogsgeweld te kunnen vrijwaren door buitendijks een schans te laten bouwen. Maar vóór dat bouwwerk klaar was werd het in 1573 al door de Spanjaarden veroverd, werd Marnix gevangengenomen en sloegen de Spaanse troepen danig op de bevolking los. Een jaar later gebeurde nog iets dergelijks, waarbij de Spanjaarden muiterij gingen bedrijven en Maeslantsluys platbrandden. Verlangend naar het einde van de Tachtigjarige Oorlog ging men in 1624 over tot sloop van de schans, omdat men op die plek een Nieuwe Kerk wilde bouwen. De bouw werd aanzienlijk vertraagd, omdat de Duinkerker kapers herhaaldelijk roet in het eten kwamen gooien. Pas op 9 oktober 1639 kon dominee Johannes Fenacolius op de plaats die van bloedige worstelingen tussen Spanjaarden en Geuzen zou blijven getuigen, de Nieuwe of Groote Kerk inwijden.

Los van Maeslant

Tussen al deze bedrijven door woedde er een koud oorlogje tussen de inwoners van Sluis en het bestuur van de moeder-gemeente Maeslant. Pas na felle strijd schonken de Staten van Holland Maassluis de fel begeerde zelfstandigheid. Op 16 mei 1614 ondertekende Johan van Oldenbarnevelt de akte. Tweehonderd jaar later verleende Koning Willem 1 Maassluis het recht zich “stad” te noemen.

Visserij

De visserij en haar toeleverende bedrijven hebben Maassluis tot grote bloei gebracht. Na het totstandkomen van de Nieuwe Waterweg in 1872 kreeg het Loodswezen een vaste plaats in de Haven en vestigde zich ook een bedrijf dat later uitgroeide tot Smit & Co's Internationale Sleepdienst, waardoor de naam Maassluis wereldwijd bekend werd.

Hoewel inmiddels de sleepdienst en het loodswezen onze stad de rug hebben toegekeerd - de visserij was helaas al eerder verdwenen - blijft Maassluis, zeker in historisch oogpunt, een interessante stad: een bezoek beslist en zeker waard!

Historische Vereniging Maassluis

Voor meer informatie over de geschiedenis van Maassluis wordt u verwezen naar de website van de Historische Vereniging Maassluis.